Vrijheid van Meningsuiting 

1280x720-7wy
Toen Fortuyn opkwam in 2001 en de boel op stelten zette met zijn Puinhopen van 8 jaar Paars was ik verontwaardigd door wat er gesteld werd. Niet dat ik het boek gelezen had, maar de strekking was vrij duidelijk. Alles wat ervoor gezorgd had dat ik als allochtone jongere kansen kreeg was opeens het aller slechtste wat het land ooit overkomen was. De multiculturele samenleving was mislukt en Nederland ging gebukt onder alle bijstandstrekkende allochtonen. Dat we niet altijd even gewenst waren, dat wist ik. Maar mislukt? Het ergste wat het land overkomen was? Hadden we het dan zo bont gemaakt? Misschien was over auto’s heen lopen onderweg naar huis van de kermis toch niet zo’n goed idee.

Voor en tijdens deze periode begon ik mij lichtjes te interesseren in de politiek. Ving hier en daar wat op en Lubbers en Kok grossierden in de statigheid van Ministers van Staat (ja, ik had een veel te romantisch beeld). Andere politici kende ik amper, van Hirsch Ballin pronkte ooit een cartoon in de High Times maandblad van mijn stiefvader maar meer niet. Wat ik wel eerder meekreeg was dat er ene Janmaat van de Centrum Democraten allerlei racistische dingen riep. Ondanks de vrijheid van meningsuiting werd dit door de overheid aan banden gelegd. Ik berustte mij in de overtuiging dat in een beschaafd en ontwikkeld land zoals Nederland zulke sentimenten nooit echt voet aan de grond zouden krijgen. Niet meer. Tuurlijk, er waren mensen die het eens waren met Janmaat maar die zaten in de marge. Vreemde vogels die we maar moesten negeren. Intussen had ik natuurlijk al op de basisschool gehoord van de vrijheid van meningsuiting. Van het verschil tussen ‘je bent een klootzak’ en ‘ik vind je een klootzak’. Een groot goed, dat alleen beperkt werd door de toen nog hoog in het vaandel prijkende tolerantie en de heersende positieve vooruitzichten en Zeitgeist.

Gaandeweg de eeuwwisseling begon de economie terug te lopen, de euro werd ingevoerd en mensen merkten het in hun portemonnee. Lontjes werden kort. Zondebokken werden gezocht, en gevonden. Ik heb ergens opgevangen dat tegenslag een goede graadmeter is voor karakter, dat is inderdaad zo gebleken. Het is geen toeval dat in heel West-Europa aan beide zijden van het spectrum dezelfde sentimenten geuit worden. Enerzijds dezelfde hoop en geloof in het samen maken van de samenleving versus anderzijds het zichzelf wentelen in slachtofferschap en de vermoorde onschuld. Dat laatste gaat steeds meer gepaard met agressieve en gewelddadige uitingen. Dit is onder meer het gevolg van een in de volksmond steeds verder uitbreidende (onjuiste) betekenis die gegeven wordt aan de vrijheid van meningsuiting die aan (en door) de massa, in een waan van verontwaardiging, een verlies van een niet bestaand privilege propageert. Frappant genoeg zijn het de ultranationalisten die invloed vanuit Europa vervloeken die zich in dit opzicht -zij het vanuit een verkeerd begrip- het meest beroepen op de verworvenheden van de Europese integratie. Onze grondwet kent de formulering ‘vrijheid van meningsuiting’ namelijk niet. Artikel 7 van de Grondwet (GW), het artikel van de Grondwet dat men hierbij in gedachten heeft, is het artikel dat het vereiste van voorafgaand verlof (preventieve maatregelen vanuit de overheid) voor uitingen via de drukpers (en andere uitingsmiddelen) uitsluit, waar de vrijheid van meningsuiting van afgeleid wordt. Het is artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) dat de expliciete bewoording ‘een ieder heeft het recht op vrijheid van meningsuiting’ bevat en waar de bescherming van het artikel reikt tot een zekere vorm van overdrijving waar zelfs een bepaalde mate van provocatie onder valt. Maar zelfs het ruimere artikel 10 EVRM geeft, net als artikel 7 GW, rechtmatige beperkingen die volgens wet gesteld kunnen worden (er zijn meer artikelen maar dit zijn de belangrijkste). Niet alleen de strafrechtartikelen voor belediging, smaad en laster vallen onder de toegestane beperkingen maar ook lagere regelingen, ongeschreven regels en beroepscodes, mits voldoende toegankelijk. Dit geldt niet alleen voor de verticale werking (overheid – burger) maar ook voor de horizontale werking (burgers onderling) die in artikel 7 GW wederom beperkter van aard is dan bij een beroep op artikel 10 EVRM.

Op hetzelfde moment dat de ‘ongebreidelde recht van belediging’ versie van de vrijheid van meningsuiting verdedigd wordt, tonen de gegriefde reacties op een algemene aanspraak door ‘streepjes-Nederlanders’ op de vrijheid van meningsuiting (zoals deze daadwerkelijk bedoeld is), feilloos waar het pijnpunt zit. Het pijnpunt zit hem in gelijke bejegening. Het zal waarschijnlijk moeilijk zijn om, in een wereld waar je als standaard en norm genomen wordt voor alles wat goed en fijn is, van hen te horen die dat in jouw (onbewuste) overtuiging niet zijn, dat je dat niet bent. Dat er niks speciaals aan je is, dat je gewoon een mens bent en ondanks al je individualiteit net als alle andere mensen een product bent van je maatschappij en de maatschappij van onze geschiedenis. Dat de vele opvattingen die je hebt over anderen, die geuit worden in grapjes, sneren en verwensingen over die anderen, voor die anderen (die niet zijn wat jij bent), ketens uit het verleden symboliseren en continueren. Dat je verongelijkte gevoelens -die ongecontroleerd boven komen drijven wanneer ‘de verkeerde’ aan zijn of haar irritant goed onderbouwde mening uiting geeft- voortkomen uit een overtuiging daar boven te staan en niet onderworpen te hoeven worden aan zulke ongemakken. Dat jouw gedrag onmogelijk door de ‘koffiejuffrouw’ en de ‘schoonmaker’ met dezelfde middelen en begrippen die jij inzet bij anderen geanalyseerd kan worden. Want jij bent wit. Onderbouwde argumenten? Een ‘nietes’ volstaat. Emeritus Hoogleraar? Positieve discriminatie. Cijfers, rapporten en verklaringen? Linkse propaganda, tenminste als zij de schuld niet bij etniciteit leggen. Als er al onverhoopt tussen de verwijzingen naar een genetisch criminele of een van nature luie aanleg een argument van enige waarde wordt geformuleerd, wordt dit gedaan onder valse voorwendselen en vanuit verkeerde vooronderstellingen. Valse voorwendselen die voortvloeien uit het eigen rigide en ongenuanceerde wereldbeeld doorspekt met zelfmedelijden. Het wentelen in slachtofferschap. Introspectie en zelfreflectie wordt van anderen geëist maar ontbreekt volledig op de eigen ‘nog te doen’ lijst. Net als bij de interpretatie van het recht op vrije meningsuiting ontbreekt het vermogen om te schakelen tussen algemene bewoordingen, specifieke omstandigheden per geval en uitzonderingen op de regel.

De reden waarom Zwarte Piet symbolisch zo goed past bij de hele racismekwestie in Nederland is het gemak waarmee parallellen getrokken kunnen worden voor het geheel. Zo ook hier. Het verwijt ‘Zwarte Piet is racisme’ aan de maatschappij wordt ondanks het ultieme geloof in individualisme gezien als een persoonlijke aanval. Net zoals de uitspraak ‘Nederland is een racistisch land’. Dat Nederland als geheel racistische denkbeelden reproduceert uit de koloniale tijd maakt de individuele Nederlander niet per definitie schuldig, of een racist. Het maakt ons wel allen verantwoordelijk voor het oplossen ervan. Wat je wel een racist maakt is het vooraf diskwalificeren van wetenschappers of (kandidaat) politici op hun uiterlijk of afkomst, denigrerende taal bezigen tegen onbekenden op dezelfde grond en het gebruik van racistische stereotyperingen om te kwetsen omdat je een discussie aan het verliezen bent. Het inzetten van je sociale positie en podium om snerende  columns te schrijven over hen die geen vergelijkbare podia hebben om te reageren, om vervolgens zelfvoldaan achterover te leunen in de gedachte ‘zo, die heb ik even op hun plek gezet’. Wat je een racist maakt is het aanhoudend bagatelliseren van racisme in dit land terwijl bij elke onwelgevallige mening van een niet in de pas lopende allochtone bekendheid, of een ‘land verradende’ autochtoon, de ‘apen, geiteneukers, uitkeringstrekkers en (zand)negers’ ons om de oren vliegen. Ik heb niet de illusie dat dit stuk indruk zal maken op de in perpetuele slachtofferschap wentelende witte racisten wiens gevoelens zo gekwetst worden door de inzet van de sociale wetenschap dat zij hele universiteiten afschrijven, maar irriteren zal het ze wel. Ik, en velen met mij, (zwart en wit) hoef namelijk niet racistisch en denigrerend te zijn om mijzelf beter te voelen dan een ander. Het beperkte redeneringsvermogen gepaard met kinderachtige emotionele uitbarstingen die wij dagelijks mogen aanschouwen doen al genoeg voor ons.

Advertenties

2 gedachten over “Vrijheid van Meningsuiting 

  1. David

    Ik ben in mijn studententijd schoonmaker geweest dus ik voelde me toch even aangesproken toen je over hen praatte, vooral de tegenstelling “jij bent wit”
    Ik was schoonmaker en ik ben wit en blond (en hoogopgeleid).

    Witheid heeft niet direct met arrogantie te maken, dat is een stereotype. “Ik kan geen racist zijn want ik ben niet wit” is ook zo’n argument. Meestal onderbouwd met een eigen definitie van wat racisme is, anders dan discriminatie op basis van afkomst/huidskleur of met extra voorwaarden.

    Racisme is het idee dat je aan het uiterlijk van iemand eigenschappen kan afleiden over het karakter van de persoon op basis van eigenschappen die andere personen met gelijkaardig uiterlijk hebben. Dit is onzin of het nu om witte of welk uiterlijk nu ook gaat.

    1. Watikervandenk Berichtauteur

      Nee, dat is niet wat racisme is. Dat is een beperkte uitleg van racisme. Je geeft duidelijk blijk, door het achterwege laten van de invloed van machtsverhoudingen in je definitie van racisme, van een minimaal begrip ervan. Het op je individu betrekken van een algemene stelling onderstreept daarbij ook de punten die ik maak. En los van dit alles, je anekdotische ervaring als witte schoonmaker is onvoldoende representatief voor de verhoudingen in Nederland. Neem je eigen bias eerst goed onder ogen voordat je verder reageert.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s