Solidariteit: de ruggengraat van vrijheid

Mag je vrijheid aan anderen opleggen?

vrij·heid (dev; vrijheden) 1 het vrij zijn, 2 privilege.

so·li·da·ri·teit (dev) bewustzijn van saamhorigheid en bereidheid om de consequenties daarvan te dragen
(bron: Van Dale)

Solidariteit
William English Walling en Mary White Ovington waren solidair. Solidair met de strijd van de Amerikanen van Afrikaanse afkomst om gelijk behandeld te worden. Gelijk met de blanken. In een tijd waar het, voor hen als blanken, ongetwijfeld gemakkelijker en minder problematisch was geweest om in acceptatie te leven van de heersende tradities van ongelijkheid en onderdrukking van het negroïde ras (zoals dat toen bekend stond), kozen zij anders. Hoewel zij slechts bekend zullen zijn bij direct betrokkenen, hun nakomelingen en enkele historici, hebben zij een onmiskenbaar aandeel gehad in het realiseren van de gelijke behandeling en de burgerlijke vrijheden om te doen en laten die dit met zich meebrengt.

De aanleiding
Verenigde Staten, Augustus 1908, Springfield Illinois.

Walling en zijn vrouw Anna Strunsky maken verslag van een weerzinwekkende gebeurtenis. Een rellende blanke menigte, opgezweept door feitelijke en verzonnen gebeurtenissen en racistische aanjagers, zal een ‘zwarte’ wijk platbranden, daarbij duizenden ontheemden en 2 onschuldige donkere mannen, met toevallig beide een blanke vrouw, lynchen. Hij bericht hierover in zijn artikel “The Race war of the North”[1] in het blad Independent. De strekking van het artikel: een groot gedeelte van de blanke bevolking (in dat gebied) voert een permanente oorlog tegen de Afro-Amerikanen. Hij ziet als enige oplossing voor dit conflict, het politiek en sociaal gelijk behandelen van de “Neger”. Mary Ovington leest het artikel en reageert. Samen zullen zij – met anderen, blank en bruin – aan de wieg staan van “The National Association for the Advancement of Coloured People”(NAACP). Eén van de meest bekende NAACP-leden is Rosa Parks, de mevrouw die weigerde haar zitplaats af te staan aan een blanke man in de bus, en zo publieke afkeer van het segregatiebeleid aanwakkerde. De NAACP is tegenwoordig een van Amerika’s meest invloedrijke burgerrechtenorganisaties, nog steeds strijdend voor de rechten van de Afro-Amerikaan.

Verandering
In de volksmond zegt men: “Er zal eerst een ramp moeten plaatsvinden, voordat er daadwerkelijk verandering optreedt”. Ik ben geneigd dit te geloven. Maar ik denk dat naast deze externe motivatie er ook een interne, wellicht sluimerende, motivatie aanwezig moet zijn. Binnen de groep die de voordelen ontvangt of de nadelen niet ondervindt van een scheve situatie moet, op een gegeven moment, de onwenselijkheid en een realisatie van de onhoudbaarheid hiervan ontstaan. Als dit niet gebeurt en binnen de heersende klasse er geen steun komt voor het verbeteren van de positie van minderheden, zullen niet alleen de minderheden hieraan ten onder gaan. En mens kan het onverdraaglijke, simpelweg, niet lang verdragen. Hoe vanzelfsprekend deze uitspraak ook is, in de geschiedenis hebben velen hem over het hoofd gezien.

De onvermijdelijke strijd die volgt bij het uitblijven van een gelijkwaardige behandeling van de medemens, kan leiden tot omverwerping van instituties, gemeenschappen en staten in hun geheel. Zie de Franse Revolutie of de arbeidersrevoluties in Rusland en China. Zulke omwentelingen gaan niet zelden gepaard met hoge kosten voor mens en bezit. Het is dan ook in ieders belang om dit te voorkomen en veranderingen gestaag doch zeker en omkleed met waarborgen te realiseren. Want een gegeven is dit: veranderingen zullen er komen en een ieder zal met zijn tijd mee moeten.

Nederland
Hoewel de situatie vandaag de dag, met betrekking tot onze niet-westerse medeburgers, van een andere orde is dan het bovengenoemde, durf ik toch een parallel te trekken. Globalisering is een feit. De wereld van de individu wordt steeds groter, hij gaat over de hele wereld op vakantie, eet gerechten uit alle werelddelen en neemt kennis van verschillende volkeren en culturen. Tegelijkertijd wordt de wereld voor diezelfde persoon steeds kleiner, hij ondervindt gevolgen van besluiten aan de andere kant van de wereld, ziet de wereld op zijn beeldscherm en televisie en komt in aanraking met de verschillende volkeren en culturen, ditmaal niet op vakantie maar in zijn eigen leefomgeving. Velen hebben hier moeite mee en voelen zich onzeker in de steeds sneller veranderende wereld. Er wordt vastgehouden aan het bekende en het nieuwe en onbekende is, zoals men zegt, onbemind. Enkele minder verlichte geesten wakkeren deze xenofobie aan en wijzen op misstanden die zij wijten aan de aanwezigheid van het ‘onbekende’. Echter, het is het tegenovergestelde wat effect sorteert in de bestrijding van misstanden. Het ‘onbekende’ moet omarmd worden, die wil moet er zijn het te begrijpen, te doorgronden en het niet meer te vrezen. Mijns inziens zal dit resulteren in het besef dat ieder mens in principe hetzelfde nastreeft; een dak boven zijn hoofd en eten voor hem en zijn kinderen. Grof gezegd dan.

Steeds meer mensen lijken deze visie te onderstrepen en tonen zich betrokken en solidair met de welwillende vreemdelingen in ons land. Een heugelijke ontwikkeling, te meer nu er groeperingen zich roeren en constant hameren op de verschillen en mislukkingen zonder de context van successen en onderlinge samenhang van de maatschappij te belichten. Alleen door solidair te zijn in de bescherming van de rechten van de mens, zoals zij nu bestaan in de westerse wereld, garanderen wij het behoud van deze rechten en vrijheden voor onszelf en voor onze kinderen. Er is echter wel een punt waar men bedachtzaam op moet zijn in zijn queeste solidair te zijn met zijn, in onze ogen in zijn vrijheid beperkte, medemens. Alleen het individu, de persoon zelf, kan zijn vrijheid opeisen. Vrijheid opgelegd is per definitie geen vrijheid maar slechts dezelfde onderdrukking in een wat moderner outfit. Dus voordat we met zijn allen de buurman een nieuw pak gaan aanmeten, vergewis uzelf van de wenselijkheid van uw optreden, in de ogen van de buurman. Het kan zijn dat hij zich op hetzelfde pad begeeft als u alleen met een wat langzamer voertuig. Maar zoals het stuk over de oprichting van de NAACP hiervoor laat zien, als men er klaar voor is kan solidariteit de katalysator zijn voor echte verandering.

Solidariteit: de ruggengraat van vrijheid? Zeer zeker, zo houden we het letterlijk in stand. Mag je vrijheid aan anderen opleggen? Dat nooit. In goed Nederlands: “That defeats the purpose.”

Dit stuk verscheen al eerder als gastbijdrage op http://www.derekotte.nl

[1] http://www.eiu.edu/past_tracker/AfricanAmerican_Independent65_3Sept1908_RaceWarInTheNorth.pdf

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s